Topkapı Sarayı'nın asıl adını (adlarını) biliyor musunuz?

Topkapı Sarayı'nın asıl adını (adlarını) biliyor musunuz?

Ayasofya'nın arkasındaki kemerli cümle kapısından girilen Os­manlı Sarayı'nın adını bilmeyen yoktur: Topkapı Sarayı. So­nundaki "saray" sözcüğü bile gereksiz görülerek salt "Topka­pı" demekle de yetinilir. Ama unutmamalı ki, sarayın çok uza­ğında Kara Surları'nın bir kapısı ile bu kapının içindeki ve dı­şındaki yaşam alanlarını kapsayan semt de Topkapı adını taşır.

Eski Osmanlı sarayının resmi ve doğru birkaç adı vardır. "Topkapı" çok sonraları hepsinin yerini almış ve diğerlerini unutturmuştur. Sarayı yaptıran Fatih Sultan Mehmed daha önce bir saray da Beyazıt'ta yaptırdığından ona Eski Saray, buna da Yeni Saray denmiş. Ama resmi yazılarda "yeni yöne­tim kurağı" anlamında Saray-ı Cedide-i Âmire" veya daha yaygın olarak "Saray-ı hümâyûn"; Beyazıt'takine de Eski Sa­ray anlamında Saray-ı Atik denmesi kurallaşmış.

II. Mahmud'un (1808-1839) ve oğlu Abdülmecid'in (1839-1861), Beşiktaş kıyılarında yaptırdıkları modern saraylara ta­şınmalarından sonra, padişahların ve ailelerinin, bu tarihi ata ocağına, denizden saltanat kayiklarıyla gelip Sarayburnu'ndaki Topkapısı'dan giriş çıkış yapmaları âdet olmuş. İki yanında yüksek kuleleri, rıhtımında da toplar bulunan kapının üstün­deki ahşap yazlığa da Topkapısı Sahilsarayı denildiğinden za­manla yukarıdaki Saray-ı Hümayûn'a da "Topkapı Sarayı" denir olmuş. Sarayburnu'ndaki sahilsarayı yanmış; kulelerle berkitilmiş Topkapısı yıkılıp yok olmuş, ama her ikisinin adı, yukarıdaki sarayla özdeşleşmiş.





Labels: , ,



comment closed